Plac, który odwrócił się
plecami do Forum
Piazza del Campidoglio — plac zaprojektowany przez Michała Anioła (od 1536). Trapezoidalny rzut, owalna posadzka w gwiaździsty wzór, pośrodku pomnik konny Marka Aureliusza. © Roma Guide
Wejdź łagodną rampą schodów — to cordonata, też pomysł Michała Anioła, zaprojektowana tak, by można było wjechać na nią konno. Na górze otwiera się jeden z najpiękniejszych placów świata: trapezoidalny, z trzema pałacami i owalną, gwiaździstą posadzką.
Zauważ jedno: plac jest zwrócony tyłem do Forum Romanum, a frontem ku Watykanowi. To świadomy gest. Michał Anioł odwrócił serce dawnego, pogańskiego Rzymu w stronę nowego, chrześcijańskiego — ku Bazylice Świętego Piotra.
Marek Aureliusz —
jedyny taki brąz
Pośrodku placu stoi konny pomnik cesarza-filozofa Marka Aureliusza z II wieku. To jedyny zachowany antyczny pomnik konny z brązu — wszystkie inne przetopiono w średniowieczu na monety i dzwony.
Dlaczego ten ocalał? Bo wzięto go za pomnik Konstantyna, pierwszego chrześcijańskiego cesarza — i dlatego nie zniszczono. Pomyłka uratowała arcydzieło. Dziś na placu stoi kopia; oryginał chroni muzeum obok.
Pomnik konny Marka Aureliusza (II w. n.e.) — kopia na placu, oryginał w Muzeach Kapitolińskich. Jedyny zachowany antyczny brązowy pomnik konny. © Roma Guide
Najstarsze publiczne
muzeum świata
W 1471 roku papież Sykstus IV podarował ludowi Rzymu zbiór antycznych brązów, ustawiając je na Kapitolu. To moment narodzin idei muzeum publicznego — sztuki nie dla prywatnego pałacu, lecz dla wszystkich. Muzea Kapitolińskie są najstarszym tego typu zbiorem na świecie.
Muzea Kapitolińskie — Palazzo dei Conservatori i Palazzo Nuovo, połączone podziemnym przejściem z Tabularium. Zbiór publiczny od 1471 roku. © Roma Guide
Lupa Capitolina — wilczyca karmiąca Romulusa i Remusa, symbol Rzymu.
Gigantyczna głowa i dłoń z rozbitego posągu cesarza — kilka metrów.
Chłopiec wyjmujący cierń ze stopy — antyczny brąz, ulubieniec renesansu.
Umierający Gal i Wenus Kapitolińska — arcydzieła rzeźby antycznej.
Tabularium —
okno na Forum
W podziemiach muzeów kryje się Tabularium — antyczne archiwum państwowe Rzymu z I wieku p.n.e., gdzie przechowywano tablice z prawami i dokumentami. Jego arkady do dziś podtrzymują ratusz.
Z galerii Tabularium otwiera się jeden z najlepszych widoków na Forum Romanum — przez antyczne łuki, prosto na świątynie i Koloseum w tle. To okno z dwóch tysięcy lat patrzące na kolejne dwa tysiące.
Widok na Forum Romanum z galerii Tabularium (I w. p.n.e.) — antyczne archiwum państwowe, dziś fundament ratusza. © Roma Guide
Jowisz, pieniądz
i Skała Tarpejska
Capitolium — największa świątynia republikańskiego Rzymu, dom Jowisza Najlepszego Największego. Tu kończyły się triumfy.
Świątynia Junony, przy której bito monety. Stąd słowo „moneta" — i angielskie „money".
Rupe Tarpea — urwisko, z którego strącano zdrajców i skazańców. Hańbiąca śmierć dla wrogów państwa.
Według legendy w 390 r. p.n.e., gdy Galowie nocą wspinali się na Kapitol, święte gęsi Junony podniosły gęganiem alarm i obudziły obrońców. Wzgórze ocalało. Od tego słowa „moneta" — Juno Moneta, czyli „Ostrzegająca" — wzięła nazwę mennica.
Wzgórze przez wieki
Świątynia Jowisza
Powstaje Capitolium — największa świątynia Rzymu. Wzgórze staje się religijnym sercem miasta.
Tabularium
Powstaje państwowe archiwum Rzymu, którego arkady przetrwały do dziś.
Narodziny muzeum
Sykstus IV oddaje ludowi Rzymu antyczne brązy. Początek najstarszego muzeum publicznego świata.
Plac Michała Anioła
Paweł III zleca Michałowi Aniołowi przebudowę placu. Powstaje cordonata, owalna posadzka i układ trzech pałaców.
Marek Aureliusz na placu
Pomnik konny cesarza ustawiony w centrum placu, na cokole projektu Michała Anioła.
Ratusz i muzea
Palazzo Senatorio to siedziba władz Rzymu; muzea odwiedzają miliony. Wzgórze wciąż jest sercem miasta.
Sześć kroków przez wzgórze
Plac — wstęp bezpłatny. Muzea Kapitolińskie: ok. 13 €. Czas: 1,5–3 godziny z muzeum.
Cordonata i plac
Wejdź łagodną rampą Michała Anioła. Na górze zatrzymaj się na środku placu i obejrzyj gwiaździstą posadzkę oraz trzy pałace. Zauważ symetrię i lekkie złudzenia perspektywy.
Marek Aureliusz
Stań przy pomniku konnym (kopia). Pomyśl, że oryginał ocalał tylko dlatego, że wzięto go za Konstantyna. Oryginał zobaczysz w muzeum.
Palazzo dei Conservatori
Wejdź do muzeum: Wilczyca Kapitolińska, Spinario, kolosalne fragmenty posągu Konstantyna na dziedzińcu. Serce kolekcji.
Tabularium — widok na Forum
Zejdź do antycznego archiwum i podejdź do arkad. Stąd najlepszy widok na Forum Romanum przez dwutysiącletnie łuki.
Palazzo Nuovo
Przejdź podziemiem na drugą stronę placu: Umierający Gal, Wenus Kapitolińska, galeria popiersi cesarzy i filozofów.
Aracoeli i taras
Obok placu: kościół Santa Maria in Aracoeli (strome schody) i tarasy z panoramą. Domknięcie wizyty na wzgórzu.